طبس، از خیال تا واقعیت! - قسمت اول

کویر در نگاه اول، تجلی خشکی و بی آبی است. پهنه گسترده ای که ریگزارهای بی حد و مرز آن زندگی را در کام خود فرو برده است. اما گاهی در دل این کویر  سوزان، ولی سرشار از شور زندگی، مناطقی را می یابی که وقتی به آن پای می گذاری، همه ی خشونت کویر را از یاد می بری.

وجود مردان و زنان دریادلی که در تعامل با طبیعت خشن و ناآرام کویر، درس زندگی، تلاش، صبوری و سازندگی را به ما می آموزند و از ناممکن ها، امکان زندگی پویا فراهم
ساخته اند.

طبیعت متنوع طبس، هوش از سر هر مسافر خسته از کویر می رباید. از ریگزار تا شالیزار، از خشکی تا باغات مرکبات، از آفتاب سوزان تا چشمه های زلال، از طوفان شن تا آسمان پُرستاره.......از خیال تا واقعیت!

چهارشنبه 17 مهر 1392 را برای سفر به طبس انتخاب کردیم. شاید زودهنگام برای سفرهای کویری، اما مناسب برای جست و جوی طبیعتِ متفاوت از آنچه در باورمان بود. حتی گاهی با خیال طنز آلودی خودمان را در حال سفر در زمان به گذشته ی دور این منطقه تصور میکردیم. گذشته ای مملو از جنگل های انبوه و دریاچه های بزرگ...  

من، پویا پوروقار و حمید محسنی

 

 

در این سفر افتخار آشنایی با آقای منصور قاضی ، رئیس هیئت کوهنوردی طبس نصیبمان شد. سپاس فراوان از ایشان و آقای بهرام عزیز زاده رئیس تربیت بدنی این شهر، بابت  هماهنگی های این سفر

 

 

 

تشکر ویژه از حاج حسن آقا تقوی، مهربان، پُرانرژی، خوش صحبت و دلسوز مردم و شهر طبس، بابت همراهی و  راهنمایی ما در این سفر

 

 

 

درود وسپاس بر احمد آقا باقری، آرام و پُردانش، کوهنورد با اخلاق، بابت همراهی و اطلاعات مفید و با ارزشی که برایمان بازگو کرد

 

 

می گویند طبس، تَب بَس بوده است. به معنی حرارت و داغیِ بسیار

شهرستان طبس(تَببَس=تَبَس) وسیع ترین شهرستان ایران، در استان خراسان جنوبی واقع است. این شهرستان از سال 1380 تا اسفند 1391 متعلق به استان یزد بود. یشتر نیز متعلق به خراسان بزرگ.

رشته کوه شتری با قله ای به همین نام و حدود 3000 متر ارتفاع در شرق طبس قرار دارد.و متوسط ارتفاع این شهر از سطح دریا حدود ۶۹۰ متر است.

معادن غنی بخصوص ذغال سنگ در این شهرستان حاکی از وجود جنگل‌های انبوه و دریاچه‌های بزرگ در گذشته‌های دور در این منطقه می‌باشد.
 
طبس ‌مستعد زلزله های با قدرت بالاست. شهریور سال ۱۳۵۷زمین لرزه‌ای به شدت ۷٫۸ ریشتر طبس و روستاهای مجاور آن را ویران کرد.
 
 

از گذشته تا امروز طبس همواره به عنوان پل ارتباطی شرق ـ شمال شرق با غرب بوده. از راه ارتباطی مهم و استراتژیک پارت و هگمتانه و شوش و بین النهرین به پاسارگاد که از طبس میگذشته گرفته تا امروز که با نگاهی گذرا به نقشه ی راههای ایران به این مهم پی می بریم.

مسافرت به طبس از راههای جاده ای، ریلی و هوایی امکان پذیر است. که باتوجه به موقعیت مبداء ، کیفیت مسافرت و هزینه سفر می توان انتخاب کرد. البته روز و ساعت هم در این انتخاب بی تاثیر نیست.

قطار تهران*طبس که بلیط آن 28000 تومان است، یک روز در میان ساعت 13:10حرکت میکند.(یکهفته روزهای زوج و یکهفته روزهای فرد) و از طبس به تهران نیز ساعت 12:20 حرکت میکند(هفته ای که حرکت از تهران روزهای زوج است، حرکت از طبس روزهای فرد است و بلعکس).

اتوبوس تهران*طبس (اسکانیا 40 نفره) با بلیط 25000 تومان از ترمینال جنوب، تعاونی 12 (گیتی نورد) هر روز ساعت 5 عصر حرکت و 5 صبح به مقصد می رسد (اتوبوس طبس به تهران هم هر روز ساعت 5 عصر حرکت میکند). در ضمن می توان از اتوبوس VIP تهران * بیرجند با بلیط 47000 تومان که هر روز ساعت 15 حرکت می کند و از طبس نیز میگذرد، استفاده کرد.

*قیمت بلیط هواپیما برای مسیر تهران * طبس 200,114 تومان است.

انتخاب وسیله رفت و برگشت ما برای این سفر اتوبوس اسکانیا 40 نفره بود.

سه مسیر برای سفر زمینی از تهران به طبس معمول است

مسیر اول: تهران*دامغان*جندق*خور*طبس، که با مسافت 854 کیلومتر کوتاهترین مسیر است. که البته به نظر من بدلیل رعایت کمتر قوانین رانندگی و وجود کمتر توقفگاه و شهرهای بین راهی که خود عاملی برای سرعت غیرمجاز و انتخاب ماشین های سنگین شده است، مناسب سفرهای خانوادگی نیست.

مسیر دوم: تهران*نائین*انارک*چوپانان*خور*طبس، که 923 کیلومتر است. همان مسیر تردد اتوبوس های بین شهری و البته پیشنهاد من، بخاطر ایمنی بیشتر و گذر از شهرها و روستاهایی با تنوع جاذبه های گردشگری

مسیر سوم: تهران*نائین*اشکذر*خرانق*طبس با مسافت 947 کیلومتر است

برنامه ریزی و نقشه بازدید ما از طبس 

این هم ساعت شمار این سفر 60 ساعته 

 

کال جنی 

کال اصطلاحی است که به دره یا مسیر ایجاد شده به وسیله جریان آب اطلاق میشود. و کال جنی دره ای است زیبا و حیرت انگیز که بومیان قدیمی آن را دره جن ها نامیده اند و آن را خوف انگیز و محل زندگی ارواح و جن ها میدانستند. (کویرها و بیابانهای ایران)

 

برای رسیدن به کال جنی باید از طبس حدود 32 کیلومتر در جهت شمال غرب در جاده بشرویه طی کنیم. اولین نشانه «گشتارگاصنعتی طیور طبس» است که در سمت چپ جاده قرار دارد. درست روبروی آن در سمت راست جاده مسیری خاکی و ماشین کوب دیده می شود. مسیر را حدود 3.5 کیلومتر به موازات رشته قناتی که در فاصله کمی از مسیر قرار دارد ادامه می دهیم.

نشان بعدی سنگ چینی است که توسط گروه های محلی علامت گذاری شده که همان نشان ورود به کال است. توصیه ما برای بازدید از این دره کمک از راهنمایان محلی است.

برای ورود به کال ابتدا باید با احتیاط از شکافی تنگ و باریک گذر کرد. مسیری با احتمال ریزش فراوان سنگ های سُست

سپس برای رسیدن به کف کال باید چند متری در همین مسیر حرکت کنیم. عبور از لبه ها بخاطر ریزش بسیار خطرناک است

چند متری مانده به انتهای مسیر از کنار سنگی به نسبت بزرگ راهی برای پایین رفتن وجود دارد. البته بالا آمدن از آن دشوار است و راه دیگری وجود دارد که حدود 200 متر بالاتر از این محل است. مسیری از روی سنگ ها

موقعیت کال تقریباً «شمالی*جنوبی» است. پس از پایین رفتن ابتدا حدود 400 متر به سمت جنوب و سپس 3 کیلومتر به سمت شمال می رویم. قسمت جنوبی دره بدلیل اینکه آب به داخل قنات هدایت شده است، خشک و بی آب و علف است.

 

دالان هایی در طول مسیر وجود دارند. داخل هرکدام از آنها گجینه ای ارزشمند از هنر وخلاقیت معماری طبیعت مشاهده میکنی

 

هنرنمایی آب و باد در دل کویر و زیرِ زمین

گیاهی بنام «هِیضه». آقای تقوی میگفت از شربت و حتی بوی خود گیاه برای جلوگیری از گرمازدگی استفاده می کنند.

در ادامه به حفره هایی عجیب می رسیم که در دل دیواره ها بنا شده است. ساخته دست بشر است، بنام «خانه گَبرها»

در ارتفاع ۲ متری از سطح زمین حفره ورودی قرار دارد. پس از داخل شدن از حفره ورودی حالا باید از این چاه عمودی که حدود 6 متر ارتفاع دارد بالا برویم.

 

میگویند تاریخ بنای این مکان به دوره ساسانیان بر میگردد و محل چله نشینی یکتا پرستان بوده است.

 

پس از بالا رفتن به تالاری میرسیم که در دو طرف آن دو دالان قرار دارد و هر کدام شامل چندین اتاق است.

 

و چاهی عمیق که احتمالا از آن آب می کشیدند.

 

پس از بازدید از خانه گبرها مسیر را برمیگردیم و در جهت شمال ادامه مسیر میدهیم.

 کم کم نشانه هایی از آب دیده می شود.

 

مسیر را در جهت نشانه های وجود آب ادامه می دهیم. با تماشای نقوش شگرفی که بر اثر فرسایش آب و باد خلق شده اند

 

در قسمت هایی از دره با تجمع آب، حوضچه هایی ایجاد شده است.

 

 ما هم از فرصت استفاده می کنیم و تنی به آب می زنیم

در طول دره گاهی هم مجبور به عبور از بین نیزارها و حوضچه های پُر آب هستیم.

و بالاخره جایی که دیواره های بلند و فرسایشی دره به هم نزدیک میشوند، پایان مسیر پیمایش ما بود، اما دره همچنان ادامه دارد...

 

 پس از خروج از کال به سمت روستای پُر رمز و راز اِزمیغان حرکت کردیم...

ادامه سفرنامه در قسمت بعدی...

 

 

/ 10 نظر / 73 بازدید
پرویز شجاعی پارسا

عالی بود پسر . اطلاعات هم تکمیل . سعید جان جی پی اس مسیر را ثبت نکردید ؟ اگر داشتی برایم ارسال کن . حتما" این برنامه را اجرا خواهم کرد .

جعفریان

درود جناب زهری خیلی جالبه من نمی دونستم طبس جزو خراسان جنوبی شده سال 83 برای عاشورا با هم اتاقیم که اهل طبس بود رفتم اونجا اون موقع جزو یزد بود و جالبه من همیشه فکر می کردم وقتی هیچ تناسبی جز کویرش با استان یزد نداره چطور می شه متعلق به اون استان باشه. فکر کنم خوشحال شدم جدا شده. شبیه این دره همون دره ی ستارگان قشم نیست؟ هیچ کدام رو ندیدم اما تصاویری که اینجا می بینم و تصاویری که پیشتر از دره ی ستارگان دیدم حس می کنم خیلی شبیه هستند سپاس فراوان از شما

برنجیان

آقای زهری ممنون از گزارش بسیار خوب و مفیدتان . من شاید 20سال پیش رفتم طبس . یادمه بسیار شهر خوش آب وهوا و زیبایی بود اون موقع به نگین سبز کویر شهرت داشت و روستای خرو واسم تجسمی بود از روزگاراعراب که با شتر رفت وآمد میکردن و نخل های کوتاه با خرما میون خونه های گلی با دیوار های کوتاه ....یادش بخیر. راستی پلیکان پیر باغ گلشن هنوز زنده ست؟ منتظر ادامه گزارش تون هستیم.شاد باشین.

شهریار (سفرنویس)

رفیق گزارش عالی بود، با ریز برنامه و همه چیزهایی که باید برای سفر به طبس دانست. عالی بود فقط یک سوال اون عکس بالا و اون گوشه سمت چپ، یک نفر دیگر هم پیدا شد.!!! کمی سوال برانگیز است آقا ما را هم دعوت کنید

هزاری

وما هم بوغی در خدمت بوغها [چشمک] هزاری من چی شد پس !

تقوی

باسلام خدمت دوستان گرامی.روزگارتان خوش.ممنون از ابراز لطف شما.سفر نامه ی جالبی تنظیم کرده بودید.منتظر قسمت دوم سفر نامه هستیم همچنین سفر مجدد شما به طبس .به دوستان سلام مارا برسانید.موفق و پیروز باشید.

حمید

اولین باره وارد وبلاگ شما شدم. خیلی گزارش جامع و کامل و مفیدی بود . مدتهاست به فکر سفر به این شهر هستم . با خواندن این گزارش عزمم جزم شد تا هر چه زودتر به دیدارش بشتابم.

کیجا

درود سعید عزیز خیلی دیر به این گزارش رسیدم اما عوضش لذت بردم و کلی خاطره برام زنده شد [گل]